Reklama
  • Piątek, 7 kwietnia (13:05)

    Pytania i odpowiedzi

Co mówi milczenie wulkanu?

Aktywne wulkany mają własną gamę dźwięków: gazy z wnętrza ziemi wydobywają się pęknięciami na powierz­chnię, wydając przy tym charakterystyczne odgłosy. Zespół badaczy wykonał dokładne pomiary w trakcie serii erupcji wulkanu Telica w Ameryce Środkowej, odkrywając przy tym coś zdumiewającego: bezpośrednio przed eksplozją ogniste góry milczą – od paru minut po wiele godzin – nie wykazując wtedy aktywności sejsmicznej.

Naukowcy przypuszczają, że w tym czasie szczeliny skalne się zamykają i gazy nie mogą znaleźć ujścia. Podziemne ciśnienie rośnie z każdą sekundą, aż wreszcie rozładowuje się w formie wybuchu. Jego siłę badacze są w stanie przewidzieć na podstawie długości tej „ciszy przed burzą”: krótka, kilkuminutowa przerwa będzie skutkowała małą chmurą pyłów. Wielogodzinne milczenie oznacza natomiast eksplozję nawet 40-krotnie gwałtowniejszą. Naukowcy pracują nad skalą, dzięki której mogliby nieco precyzyjniej szacować przyszłą siłę erupcji wulkanu.

Reklama

Pyłowy gigant

Podczas wybuchu wulkanu ogromna chmura popiołu może wzbić się na wysokość ponad 25 kilometrów.

Bomba klimatyczna

W trakcie erupcji do atmosfery przedostają się ogromne ilości gazów i pyłów, które mogą latami wpływać na globalny klimat.

Sieć kraterów

Kompleks Telica składa się z licznych, połączonych ze sobą stożków i uchodzi za jeden z najaktywniejszych wulkanów w Nikaragui.

Ile filiżanek kawy może zabić?

Wypijając 100 filiżanek kawy, narażamy swoje życie – taka dawka kofeiny wywołuje skurcze oraz śmiertelne uszkodzenia serca i nerek. Tym bardziej niewiarygodny wydaje się fakt, że dwóch studentów z Northumbria University przeżyło dawkę aż 300 filiżanek. Ci młodzi mężczyźni uczestniczyli w badaniu mającym sprawdzić wpływ kofeiny na aktywność fizyczną. Naukowcom umknął jednak fatalny błąd: zamiast 0,3 g kofeiny podali studentom dawkę stukrotnie większą, czyli aż 30 g tego środka pobudzającego. Ofiary eksperymentu zawdzięczają życie wyłącznie szybkiej reakcji lekarzy ostrego dyżuru – i dializie, podczas której odfiltrowano z krwi tę substancję psycho­aktywną.

Jak w ciągu godziny schłodzić 80 000 000 litrów wody?

Zbiornik na wodę

Skroplona para jest gromadzona u podstawy chłodni i wtłaczana z powrotem do wnętrza elektrowni.

Rekordzistka

Największa działająca polska chłodnia kominowa znajduje się w elektrowni Bełchatów: ma 180 m wyso­kości i prawie 120 m średnicy u podstawy.

Ogromne chłodnie kominowe wpisały się już na stałe we współczesny pejzaż przemysłowy. Bez tych gigantów ze stali i betonu produkcja prądu w większości elektrowni byłaby niemożliwa: w olbrzymich halach turbin doszłoby do akumulacji ciepła i natychmiastowego awaryjnego wyłączenia całego obiektu. Największa elektrownia węglowa świata znajduje się w Bełchatowie – ma moc 5420 megawatów.

Aby uniknąć przegrzania, cały zakład jest wpięty w zamknięty układ rozpoczynający się w zbiorniku wodnym, a kończący w chłodniach kominowych. Największa z nich ma ok. 180 metrów wysokości i w ciągu godziny – dzięki stałemu przepływowi powietrza – obniża temperaturę ponad 80 milionów litrów wody poniżej 30°C. W procesie tym powstają wielkie ilości pary wodnej, która skrapla się we wnętrzu konstrukcji, a następnie zostaje ponownie wprowadzona do systemu chłodzenia elektrowni.

Czy Antarktydę również czeka Brexit?

Brytyjska stacja antarktyczna Halley VI szykuje się do przeprowadzki. Na południowy wschód od niej utworzyła się w lodzie ogromna szczelina, która stale się powiększa. Dlatego ze względów bezpieczeństwa należy przenieść całą bazę o 23 kilometry na wschód.

Czy Napoleon przegrał pod Waterloo przez hemoroidy?

Wielu historyków uważa, że tak! W przeddzień starcia genialny strateg zaczął odczuwać niezwykle silne dolegliwości spowodowane guzkami krwawniczymi, do których dołączyły się bóle wywołane wrzodami żołądka. Medycy nie byli w stanie znaleźć łagodzących atak choroby pijawek, więc zaczęli poić cesarza dużymi porcjami odurzającego laudanum (wywaru z opium). Napoleon, nie mogąc dosiąść konia, by należycie ocenić przebieg bitwy, jej większą część przeleżał w łóżku, wydając chaotyczne i niemające wiele wspólnego ze zdrowym rozsądkiem rozkazy.

Jak zbudować mur z ryżu?

21 196 km mierzy Wielki Mur Chiński. Dokładną długość udało się naukowcom ustalić dopiero w 2012 roku dzięki najnowocześniejszym technikom pomiaru.

Widoczne na zdjęciu elementy Wielkiego Muru Chińskiego liczą sobie ponad 500 lat, a mimo to są nadal w zdumiewająco dobrym stanie. Przyczyna wręcz legendarnej trwałości tej konstrukcji jest raczej zaskakująca. Jasna zaprawa murarska, zastosowana w tej nadzwyczajnej chińskiej budowli, składa się z mąki ze specjalnej odmiany kleistego ryżu i palonego wapna.

Zawarta w ryżu substancja zwana amylopektyną sprawia, że zaprawa na zewnątrz jest niezwykle odporna, a od wewnątrz pozostaje elastyczna. Dzięki tym cechom mur stoi po dziś dzień. A konserwatorzy zabytków są tak głęboko przekonani o skuteczności tego materiału, że używają go obecnie podczas prac remontowych.

Późno odkryty cud świata

Przez stulecia to arcydzieło architektury pozostawało właściwie zapomniane. Odkryto je na nowo dopiero w XX wieku, gdy europejscy podróżni zaczęli wspinać się po chińskich górach.

Który owad jest urodzonym zabójcą?

Strażnik krypty (Euderus set) jest gatunkiem osy składającym jaja w galasach (zdrewniałych torbielach na liściach), w których znajdują się jaja innych os. Po wykluciu się larwa wgryza się w ciało wybranej ofiary, przejmując kontrolę nad jej zachowaniami i metabolizmem. Manipuluje nią tak, aby zmusić ją do próby opuszczenia galasu, ale regulując przemianą materii czerwia sprawia, że klinuje się on w utworzonym przez siebie otworze wyjściowym. Następnie Euderus set przeżera się od tyłu przez trzewia i głowę nieszczęśnika na wolność.

Największe katastrofy atomowe

Wielkość awarii albo wypadku według siedmiostopniowej międzynarodowej skali zdarzeń jądrowych i radiologicznych (INES).

St. Laurent, Francja, 1980 W reaktorze stopił się jeden z prętów paliwowych. Elektrownia była zamknięta przez dwa i pół roku.

Lucens, Szwajcaria, 1969 Pręty paliwowe nagrzały się tak mocno, że stopił się uran i nastąpiło awaryjne wyłączenie reaktora.

Tomsk-7, Rosja, 1993 Wskutek eksplozji w zbiorniku reaktora uwolnione zostały duże ilości substancji radioaktywnych.

Goiânia, Brazylia, 1987 Zbieracze złomu wynieśli materiał radioaktywny z opuszczonego szpitala. Cztery napromieniowane osoby zmarły.

Tokaimura, Japonia, 1999 Niewłaściwa mieszanka uranu wywołała niekontrolowaną reakcję łańcuchową w reaktorze.

Three Mile Island, USA, 1979 Częściowe stopienie rdzenia reaktora jądrowego do dziś jest uznawane za największą katastrofę atomową w USA.

Windscale, Anglia, 1957 W trakcie pożaru do atmosfery dostały się radioaktywne substancje, które według szacunków zabiły 240 osób.

Kysztym, Związek Radziecki, 1957 Skażeniu radioaktywnym materiałem uległ obszar o wielkości ponad 20 000 kilometrów kwadratowych.

Fukushima, Japonia, 2011 Wciąż trudno oszacować, ile osób zmarło lub umrze na skutek zwiększonego promieniowania po katastrofie w Japonii.

Czarnobyl, Ukraina, 1986 Podczas tej katastrofy wyzwolone zostało promieniowanie ponad dwustukrotnie silniejsze od tego w Hiroszimie.

Czy istnieje morze, w którym nie można się utopić?

Owszem, to Morze Martwe w Izraelu, które tak naprawdę jest wielkim słonym jeziorem. Jego zasolenie wynosi aż 26 procent, co sprawia, że nawet nieumiejący pływać unoszą się tu na powierzchni wody. A to nie koniec osobliwości owego zbiornika! Jest to także najniżej położony na świecie akwen (leży w depresji sięgającej –422 metrów), z jego dna odrywają się co jakiś czas potężne bryły asfaltu, nie ma w nim życia organicznego, a występujące tu obficie błoto i sól posiadają właściwości lecznicze w chorobach stawów i skóry.

Dlaczego mężczyźni są ­podatni na wirusy bardziej niż kobiety?

Kiedy mężczyźni chorują, cierpią bardziej od kobiet – według lekarzy z Royal Holloway University of London jest to nie tylko stereotyp. Infekcje mają zwykle u panów cięższy przebieg – na przykład półtora razy częściej umierają oni na gruźlicę. Z punktu widzenia zarazków bardziej opłaca się wywołać u pań łagodniejsze symptomy, aby w przypadku ciąży móc wykorzystać jeszcze dziecko jako gospodarza.

Zobacz również

  • Wydawałoby się, że to pomysł rodem z science fiction – ale za jego realizację zabrał się właśnie jeden z największych koncernów technologicznych świata. Kiedy auta wzbiją się w powietrze? Rewolucja... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.